تاریخچه پروژه سزامی:
پس از آنکه کشور آلمان ساخت دستگاه سینکروترون جدید خود را به پایان رسانید، وزارت آموزش و تحقیقات آلمان (BMBF) و سنای برلین، در سال 1997 بمنظور تمرکز بودجه بر روی فعالیت سینکروترون BESSY II تصمیم به تعطیلی فعالیت BESSY I در اواخر سال 1999 گرفتند. پس از پائيز 1997، مباحث گسترده‌اي توسط دو تن از متخصصان دستگاه، پروفسور هرمان وینیک (Prof . Herman Winich) از مرکز شتاب دهنده خطی استندفورد و پروفسور گوستاو آدولف وس (Prof . Gustav-Adolf Voss) از مرکز سینکروترون دسی در آلمان در خصوص اينكه BESSY I به عنوان يک هديه از طرف آلمان به مکان جديد مناسبي در خاورميانه براي استفاده به عنوان يک بنياد و يک مرکز تحقيقاتي جديد در زمینه تابش سینکروترون ارائه شود، مطرح شد. بحث‌هاي زيادي ميان دانشمندان و رؤساي بيشتر کشورهاي مسلمان و رژیم اشغالگر قدس، مأمورين دولتي آلمان و ديگر دانشمندان از آمريکا، اروپا و ژاپن انجام شد. برخي از اين مباحث در اداره مرکزي یونسکو در پاريس و در نشست آپسالا در سوئد در آپريل 1998 میان گروه دانشمندان خاورميانهMESC- group) ) صورت گرفت. استقبال و اعلان همکاری یونسکو (UNESCO) از پيشنهاد ارائه شده موجب شد کشور آلمان اهدای دستگاه قدیمی خود به یکی از کشورهای خاور میانه را بپذیرد.
جلسه یونسکو در پاريس در جون 1999 منجر به تشکيل شوراي موقت و چهار کميته (علمي، فني، آموزشي و مالي) بمنظور دنبال کردن اين ايده و مهيا کردن مراحل بعدي راه اندازی BESSY I در منطقه خاورمیانه شد. حدود 12 کشور از خاورميانه در نشست‌هاي اوليه و در هشت نشست بعدي شوراي موقت شرکت داشتند. چندين کشور از خارج خاورميانه نيز به عنوان ناظر در جلسات مذکور حضور داشتند. گزارش همه نشست های شورای موقت به سایت سزامی (sesame.org.jo) ارسال مي‌شد. در طول اولين نشست کميته علمي و فني در آگوست 1999 در برلين، موضوع علمي و مفهوم فني پروژه بطور خاص بررسي شد، و نام سزامی (SESAME) براي پروژه در نظر گرفته شد.
براي مکان سزامی، هفت دولت، 18 سايت ممکن را پيشنهاد دادند. در سومين نشست شوراي موقت بحث مذکور انجام شد، و تصویب شد که مکان سزامی در اردن در سايت Allan که در 25 کيلومتري شمال غربي امان قرار دارد، .
پروپزال اوليه سزامی ( تحت عنوان کتاب ) در اکتبر 1999 ارائه شد. ايده مذکور نه فقط انتقال  BESSYI به منطقه خاورميانه بلکه تغيير و اصلاح آن براي ساخت يک ماشين با کارايي بيشتر که گسترده طيفي وسيعي شامل اشعه‌هاي X سخت را تحت پوشش قرار دهد، بود. طرح كلي  اين پروپزال در اكتبر 1999 با عنوان " كتاب سبز " داده شد. اين طرح از سیستم تزریق کننده یا انژكتور BESSY I و بيشتر قطعات و مؤلفه‌هاي حلقه ذخیره  800 MeV استفاده كرد. كتاب سبز،BESSY I ، به وسيله تغيير درون اپتيك مغناطيس آن از ساختار TBA به DBA، به تقارن 6 تايي تغيير كرد. علاوه بر اين محيط آن نيز از 64  به 100 متر افزايش يافت. با اصلاح شرايط خمش مگنت‌ها، انرژي دستگاه نيز تا 1 GeV افزايش داده شد. با شش بخش مستقيم، حلقه جديد در مقايسه با حلقه BESSY I  اصلي كه فقط دو بخش الحاقی را در خود جاي داده بود، مي‌توانست 4 بخش الحاقي را در خود جاي دهد. براي دستيابي به اشعه x سخت، دو ويگلر ابررسانايی 13 قطبي كه سپس بخش‌هاي ميني بتا ناميده شدند، به طرح دستگاه اضافه شد. با ميدان مغناطيسي 7.5 تسلا، اين ويگلرها، طيفي با انرژي بحراني KeV5 و شار مفيدي تا حدود  20 KeV را فراهم مي‌كردند. هر ویگلر مي‌توانست در حداقل 3 بخش آزمايشگاهي به خدمت گرفته شود. بهر حال، استفاده از اين ويگلرها معایب زير را بهمراه خواهد داشت: 1- آنها خيلي گران هستند  2- به دانش خاصي براي راه اندازي نيازمند هستند  3- بر رفتار بيم تأثير مي‌گذارند.
در سال‌هاي 2000 و 2001 كميته علمي كارگاه‌هاي آموزشي را براي استفاده از تابش سينكروترون با مشاركت منطقه خاورميانه جهت دستيابي به درك بهتر موضوعات علمي سزامی سازمان دهي كرد. گزارش اين كارگاه‌هاي آموزشي براي وب سايت سزامی ارسال شد. نتيجه اين كارگاه‌هاي آموزشي اين بود كه بيشتر استفاده كنندگان نيازمند به اشعه x سخت هستند و لذا منابع نوري سينكروترون مي‌بايست باريكه‌هاي نوري زيادي در اين گستره طيفي داشته باشند. ساده‌ترين روش انجام اين بحث، گرفتن اشعه‌هاي x سخت از مگنت‌هاي خميده است. اين كار با افزايش انرژي به  2 GeV ميسر بود. شوراي موقت سزامی در دسامبر 2001 تصميم به افزايش انرژی دستگاه تا  2 GeV گرفت. اردن ساختماني را فراهم كرد و بحث ساخت كپي تقريباً مشابهی از طرح بناي منبع نوري سينكروترون ANKA ( 60 متر * 60 متر ) كه حلقه ذخیره  2.5 GeV با محيط 110 متر را در خود جاي مي‌دهد، انجام شد. با توجه به نياز به باريكه‌هاي نوري تقريباً 30 متري، بزرگترين محيط ماشيني در اين بنا" بناي ANKA" 124 متر بود. با توجه به این موضوع مفهوم جديدي براي منبع نوري سينكروترون سزامی در سال 2001 و 2002 در نظر گرفته شد. اين ماشين، يك ماشين تقارن 8 تايي با انرژي 2 GeV بود. با استفاده از مگنت‌هاي خميده گرادياني، 12 بخش الحاقي مي‌توانست نصب شود و همچنين كاهش گسيل طبيعي ( natural emittance ) به 18 nmrad ميسر مي‌شد. اين در واقع یکی از جديدترين تكنولوژيهای منابع نوري سينكروترون بحساب می آمد طراحي مفهومي ماشين (تحت عنوان كتاب سفيد) در هشتمين نشست شوراي موقت ( 15 و 16 جولاي 2002) ارائه و اصلاح شد.
براي آماده كردن كارمندان جهت نصب و راه اندازي ماشين، برنامه آموزشي شروع شد. در اين برنامه آموزشي حدود 16 كارآموز در آزمايشگاه‌هاي شتاب دهنده های اروپايي مختلف از قبيل: DESY، ESRF، ANKA، SLS، LURE، MAX-LAB، ELETTRA و Daresbury كار كردند. تعريف طرح كلي جديد ماشين در ادامه" نسخه پيش نويس اوليه " گزارش طرح مهندسي توسط اين كارآموزها با كمك همكاران در آزمايشگاه هاي ميزبان و تحت رهبري كلي مدير فني سزامی آماده شد.
در مي 2000، در كنفرانس عمومي، یونسکو و كميته اجرايي تصويب كردند كه سزامی تحت حمايت یونسکو و بعنوان يك آزمايشگاه، مستقل باشد. و یونسکو بعنوان دبيرخانه مسائل سزامی را بعهده داشته باشد. در كميته اجرايي سزامی حمايت مشتاقانه و صميمانه‌اي حس مي‌شد و بيان مي‌شد كه اين مي‌تواند الگويي براي ديگر مناطق باشد. كميته اجرايي سزامی را "a quintessential UNESCO project combining capacity building with vital peace building through science. " یاد کرد.
براي نصب ماشين و راه اندازی سینکروترون، درخواستي براي بودجه به اتحاديه اروپا ارسال شد. سپس، اتحاديه اروپا، كميته‌اي را براي ارزيابي پروژه تشكيل داد كه منجر به اين نتيجه گيري كلي شد: همه متخصصين حامي مفهوم كلي نهفته در پروژه سزامی هستند و بنظر مي‌رسد كه اين پروژه بطور مؤثري فعاليت و همياري علمي در خاورميانه را تحريك ‌كند و همچنين به كم كردن تنش هاي سياسي و بهبود و ترويج صلح در منطقه كمك مي‌كند. درحقيقت، اين موقعيتي است كه به روي دانشمندان شايسته در منطقه و ديگر منطقه‌ها بدون تبعيض‌هاي نژادي و ديني و در شرايط يكسان براي زن و مرد باز شده است.
پنل ارزيابي، پيشنهاد كرد كه ملاحظاتي براي افزايش انرژي سزامی به 2.5 GeV در نظر گرفته شود. براي افزايش کارایی اشعه x سخت و داشتن باريكه‌هاي بيشتر، اخيراً پروژه‌هايي در سراسر جهان در نظر گرفته شده است.
در 28-19 اكتبر 2002، كارگاه آموزشي JASS02 درباره علم تابش سينكروترون در امان برگزار شد. اين كارگاه آموزشي توسط انجمن ژاپني براي پيشرفت علم (JSPS) حمايت مالي شد. هدف آن دعوت از کاربران بالقوه سزامی بود و بدين منظور دور نمايي از پروژه ارائه شد و همچنين به معرفي علم تابش سينكروترون كه مي‌تواند بوسيله سزامی انجام گيرد، پرداخته شد. دركل 50 شركت كننده در اين كارگاه آموزشي شركت كردند و اين نشست، اولين نشست كاربران سزامی بود.
در نشست مشترك كميته مشورتي علمي و باريكه نور در آزمايشگاه CCLRC Daresbury، انگليس در اواخر دسامبر 2002، بحث در مورد فاز اول باريكه پرتو   "Beam lines" در سزامی مطرح شد. اولين پيشنهادات مبتني بر ساخت 6 باريكه پرتو با كاربردهاي ذيل بود:
- بلور شناسي پروتئين MAD
- EXAFS
- پراش پودري
- طيف سنجي مادون قرمز
- SAXS و WAXS براي پليمرها و پروتئين‌ها
- طيف‌سنجي فوتوالكتريكي UV/VUV/SXR
- طيف سنجي فوتوجذبي

هدف از تشکيل سازمان سزامي
تربيت افرادي در خاورميانه بمنظور استفاده از دستگاه، ايجاد تسهيلات براي سفرهاي کاربران، نظارت بر استفاده همگاني و بهينه از دستگاه و همچنين فراهم نمودن ابزار تحقيقاتي بسيار مهم در خاورميانه و منطقه مديترانه به منظور انجام تحقيقات در زمينه هاي مختلف علوم مهندسي، علوم زيستي و پزشکي با همکاري همه دانشگران کشورهاي عضو سزامي  از اهداف عمده  تشکيل اين سازمان مي باشد.

تشکيلات، ساختار و ارکان سازمان سزامي
چارت تشکيلاتي مرکز سزامي در شکل زير نشان داده شده است. تصميم گيري هاي کلان بوسيله شورایی که متشکل از دو نماينده از کشورهاي عضو،  دو نماينده از کشورهاي ناظر و نماينده اي از مديريت كل يونسكو است اتخاذ مي شود. رئيس شورا بالاترين مقام تصميم گيري را دارد و با راي نمايندگان انتخاب مي شود. اعضاي سزامي و نماينده مدير كل يونسكو هر كدام يك راي دارند و ناظران رايي ندارند. وظيفه شورا بررسي خط مشي، و فعاليتهاي مديريتي، علمي، فنی و مالي پروژه است. شورا قدرت و اختيار لازم براي گرداندن و اداره امور مركز را دارد و برنامه مركز و بودجه آن را با اكثريت دو سوم آرا تصويب خواهد كرد. کميته هاي زير توسط این شورا تعيين مي شوند:
- کميته فناوري يا  فنی
- كميته علمي
- كميته مالي
- كميته آموزش
تصميم گيريهاي علمي و فني به وسيله چهار مدير به شرح زير اتخاذ مي گردد:
- مدير فني پروژه
- مدير علمي پروژه
- مدير اداري و مالي پرو‍ژه
- مدير كل پرو‍ژه

برای دیدن تصویر بزرگ تر اینجا را کلیک کنید.

کمیته های مشورتی سزامی:
- کمیته مشورتی فنی مسئول تهیه مشخصات فنی و مشخصات مربوط به ارتقاء فنی دستگاه، به ریاست دکتر Albin F. WRULICH  از کشور سوئیس و 9 نفر عضو از کشورهای مصر، آمریکا، اسلوانی، اسپانیا، فرانسه، فلسطین، سوئیس، ایتالیا و آلمان
- کمیته مشورتی علمی مسئول ارائه مشاوره به شورای سزامی درخصوص مسائل مختلف علمی علی الخصوص در مورد برنامه علمی درازمدت پروژه به ریاست Zehra Sayer از ترکیه و 6 نفر از کشورهای مصر (دو نفر)، مراکش، اردن، رژیم اشغالگر قدس و فلسطین.
- کمیته مشورتی باریکه نور (Beamlines) مسئول ارائه مشاوره در خصوص باریکه های نور، علی الخصوص انجام تمهیدات لازم برای همکاری در جهت تأمین تجهیزات لازم آزمایشگاهی و کمک های مالی به ریاست دکتر Zahid HUSSAIN  از دانشگاه برکلی آمریکا و 7 نفر عضو از کشورهای اسپانیا، انگلستان، آمریکا (2 نفر)، ترکیه، رژیم اشغالگر قدس و ژاپن
- کمیته مشورتی آموزش مسئول برنامه ریزی برای آموزش کارکنان و کاربران سزامی و برگزاری کارگاه ها و سمینارهای آموزشی مرتبط به ریاست دکتر جواد رحیقی از ایران و 5 عضو از کشورهای مصر، اردن، فلسطین، ژاپن و بحرین

کشورهای عضو سزامی:
- کشورهاي ايران، اردن، رژیم اشغالگر قدس ، ترکیه، فلسطين و پاکستان در زير چتر يونسکو مؤسسين سزامی در سال 2002 بوده اند.
- کشورهاي ايران، اردن، رژیم اشغالگر قدس ، بحرين، ترکيه، فلسطين، مصر، پاکستان و قبرس اعضاي رسمي سزامي تا اين تاريخ مي باشند و درخواست عراق برای عضویت در دستور کار شورا است.
- کشورهای فرانسه، یونان، ایتالیا، کویت، آلمان، ژاپن، سوئد، روسیه، پرتقال، انگلستان و آمریکا عضو ناظر هستند.

نحوه عضويت
هر كشوري كه تمايل داشته باشد مي تواند براي عضويت تقاضا كند و تقاضاي مكتوب خود را به رياست شورا ارسال دارد. رياست شورا كليه كشورهاي عضو را از اين تقاضا – حداقل سه ماه قبل از تصميم نهايي– مطلع مي كند. كشورهاي متقاضي با راي مثبت دو سوم اعضاء به عضويت پذيرفته مي شود.